Téigh Cúram Meánach, Cóireáil Mheánmhéide
leigheas ar líne

Meán-charies

Clár ábhair:

Meán-charies

Meán-charies

Le meán-charies (meáin chumarsáide), ní hamháin go dtéann an próiseas díothaithe i bhfeidhm ar an cruan, ach freisin ar chiseal déadach an choróin fiacail. Ach tá go leor fós ann ón gciseal déadach ionas gur féidir le caries dul i bhfeidhm ar laíon na fiacail (cuach neurovascular i gcuas an chróinéara).



Aicmiú cuasa uafásach

Rangaíonn speisialtóirí éagsúla i réimse na fiaclóireachta caries ar bhealaí éagsúla. Ach tá coincheap an “mheáin” ina cheann de phointí sórtála den sórt sin de réir dhoimhneacht an phróisis shuaithnigh.

Mar sin féin, is féidir na gnáth-charies a rangú trí logánú (de réir Bleck):

  1. Cuimsíonn an chéad ghrúpa gach foirm chaiféarach de chineál carious, atá suite i gcorrlaigh nádúrtha na bhfiacla (is é sin, i bpoill agus i dtroidheanna na coda corónaí).
  2. Cruthaítear an dara grúpa trí fhoirmíochtaí ainsealacha ar dhromchlaí teagmhála na mbuaiteoirí agus na molars (is é sin, ar thaobh na bhfiacla atá i dteagmháil lena chéile).
  3. Cuimsíonn an tríú grúpa cuasa uafásacha ar na dromchlaí céanna atá ag incisors agus canines.
  4. Comhcheanglaíonn an ceathrú grúpa foirmíochtaí millteacha ar na fiacla, a théann i bhfeidhm ar dhromchla na teagmhála i dteannta le caries na huillinne nó imeall choróin na fiacail.
  5. Tá an cúigiú grúpa de chuasa carious de réir Bleck logánaithe i gceantar ceirbheacs an choróin fiacail.
  6. Tá an séú grúpa teoranta d’athghabháil imeall neamhrialta na ngrúdán agus na gcanónach, chomh maith le caries a dhéanamh ar thuinníní na bhfiacla coganta (sárbhuachaillí, mótair).

Tá logánú i limistéar muineál na bhfiacla sa phróiseas uafásach níos dainséaraí ná ionadaithe na ngrúpaí eile san aicme Dubh. Tá an cúigiú grúpa ró-ghar don laíon, mar sin éiríonn an fiacail íogair i bhfad níos luaithe ná nuair a bhíonn an próiseas paiteolaíoch logánaithe i gceantair eile.

Ina theannta sin, creimeann caries cheirbheacs an fiacail ag an mbonn an-íseal, agus tá baol mór ann go gcaillfí an chuid chorónach, fiú más cosúil go bhfuil doimhneacht an loit beag.

Cuireadh an séú grúpa rangaithe le haghaidh Black i bhfad níos déanaí tar éis don údar na príomhchineálacha caries a ghrúpáil. D'eascair amhrais mar gheall gur annamh a dhéantar imill gearrtha agus tubercules a ghearradh. Sna háiteanna seo, tá an fiacail cruan níos tibhe ná sa chuid eile. Ní féidir le bia carnadh ar na himill agus ar na cnoic, mar sin tá sé deacair a shamhlú go dtéann an galar timpeall ar áiteanna oiriúnacha eile, mar scoilteanna an séú molar agus gur bhuail sé a dumha. Ach, ar an drochuair, cuireadh an séú grád leis an liosta de réir mar ba ghá, thosaigh an cineál seo caries níos minice.

Chomh maith le haicmiú Black, is féidir an meán-charies a roinnt i ngrúpaí de réir luas forbartha an phróisis phaiteolaíoch:

  1. An tapa
  2. Sos
  3. Mall

Chomh maith leis na cineálacha caries a ndéantar cur síos orthu thuas, tá cineál amháin eile ann a chruthaíonn éadóchas i measc fiaclóirí gairmiúla. Is caries athfhillteacha é seo.

Tarlaíonn athlonnú san áit chéanna a caitheadh ​​roimhe seo. Comhcheanglaíonn a lán daoine é le cúiseanna iatrogenic (obair éagórach dochtúra), ach ní i gcónaí an fiaclóir atá freagrach as an bhfíric go bhfuil caries ar ais.

Níl a fhios ag aon duine na cúiseanna atá leis an bhfoirm caries a athfhilltear, ach gach uair tar éis na cóireála déantar an próiseas a athdhéanamh.

Cúiseanna le meán-charies

Is cosúil gur socraíodh ceist na gcúiseanna agus an mheicníocht sreafa ar an meán caries le fada. Le drochshláinteachas béil, déantar plaic fhiacla, déanann na baictéir iomadú go gníomhach ann agus scriosann siad sraitheanna fíochán choróin na fiacail ceann ar cheann.

Go deimhin, ní bhaineann carnadh plaic ar na fiacla leis féin go dtarlaíonn caries dromchla. Ní chuireann ach ceithre chineál baictéir charioigineach le scrios díreach cruan, fiacláin agus stroighne:

  • Streptococcus mutans (Streptococcus mutans)
  • Streptococcus salivarius (streptococcus salivarius)
  • Streptococcus sanguis (streptococcus sanguis).

I bhformhór na gcásanna, tá tosca ann a théann i gcion ar chuma cuas snoite nach lú ná streptococci:

  1. Mar thoradh ar an úsáid a bhaintear as cuid mhór carbaihiodráití tapa (siúcra, taosrán, milseáin) déantar plaic bhog a charnadh go tapa tar éis dó scuabadh.
  2. Tarlaíonn laghdú ar an bhfriotaíocht atá ag fíochán déadach le caries nuair a lagaítear an díolúine ginearálta.
  3. Athruithe ar chomhdhéanamh mianraí seile i ngalair éagsúla an choirp.
  4. Sárú ar struchtúr bithcheimiceach fíochán fiacail.
  5. Bia atá fágtha a d’fhéadfadh fanacht fiú tar éis do chuid fiacla a scuabadh mura n-úsáideann duine an scuab fiacla go leor.
  6. Fluairídiú neamhleor uisce óil.
  7. Cur isteach ar an gcóras imdhíonachta le linn na tréimhse sin den saol ionútarach, nuair a leagadh na fiacla.
  8. Suíomh na ngalar fiaclóireachta ag an leibhéal géiniteach.
  9. Easpa mianraí agus vitimíní sa bhia a chaitear.
  10. Mí-úsáid deochanna carbónáitithe agus milseogra.

Meastar gurb é an fachtóir is tábhachtaí maidir le cosaint in aghaidh loit shuaimhneach ná cumas aonair an choirp chun dul i gcoinne caries.

Díolúine chun caries: an féidir?

Ní fios cén fáth go bhfanann othair (i gcásanna neamhchoitianta) le cuid mhór dríodar mianaithe agus neamh-mhianaithe le fiacla iomlána, agus bíonn ar chuid acu cuairt a thabhairt ar an bhfiaclóir go minic mar gheall ar fhadhbanna leanúnacha sa chuas béil, cé go mbreathnaíonn siad ar shláinteachas foirfe.

Tá a leithéid de ghné ag struchtúr an chéad ghrúpa daoine i struchtúr géiniteach an orgánaigh mar go bhfuil "frithsheasmhacht in aghaidh". Ní féidir é a fhorbairt nó a cheannach. Tá sé mar oidhreacht, ach mar sin féin, bíonn tionchar ag roinnt gnéithe ar neart a léiriú.

Is mar seo a leanas a chuirtear in iúl go bhfuil leibhéil friotaíochta caries ann:

  • Ag brath ar an teaglaim de shubstaintí mianraí sa chiseal cruan, déantar fachtóirí carioigineach a aisíoc go pointe níos mó nó níos lú.
  • Tá comhdhéanamh agus méid an tsreafa salivie tábhachtach, toisc go gceanglaíonn sé le miocrorgánaigh agus go n-úsáideann sé iad, chomh maith le fiacla a ghlanadh, ag baint microcarticles smionagar bia. Is dócha go gcaillfidh athruithe ar chomhdhéanamh nó ar shlaodacht seile na hairíonna thuas.
  • Tá ról tábhachtach ag cruth na bhfiacla agus ag doimhneacht a chuid cuasa nádúrtha sa mhéid dóchúlachta go dtarlóidh caries. Dá dhoimhne an t-uafás agus is ea is deacra rochtain a fháil air, is ea is fusa é do mhiocrorgánaigh fanacht sa réimse seo agus iad a atáirgeadh go saor.
  • Tá struchtúr ciseal dromchla na fiacail tábhachtach freisin sa streachailt ar son shábháilteacht an choróin iomláin. Cuireann láithreacht scoilteanna micreascópacha nó scratches leis an moill ar streiptocció carioigineach sna háiteanna seo. Dá réir sin, is é is dóichí ná go gcruthófar foinse an scriosta.
  • Tá ról suntasach ag paiteolaíocht na greim agus ag struchtúr an chomhpháirt temporomandibular (córas temporomandibular) maidir le fiacla sláintiúla a chothabháil.

Ní fhágann láithreacht ard frithsheasmhachta caries go ndéantar damáiste do na fiacla trí phróiseas cuasach. Tuigtear go bhfuil an leibhéal friotaíochta in othair den sórt sin i bhfad níos airde, ach mura bhfuil sláinteachas ceart agus faillí ar stíl mhaireachtála shláintiúil ann, cuirfear na fiacla faoi réabadh streptococci luath nó mall.

An mheicníocht chun caries thánaisteacha a fhorbairt

Is é an chúis atá leis an díscaoileadh priosmaí cruan (cealla cruan) ná aigéid orgánacha a fhoirmiú trí streiptocció carigineach. De ghnáth, méadaíonn siad faoi thiús plaic fiaclóireachta agus méadaíonn siad go gníomhach. Is iad na táirgí a bhaineann lena ngníomhaíocht ríthábhachtach ná aigéid orgánacha. Déantar plaic fhiaclóireachta nuair a fhanann bia sa chuas ó bhéal de bharr greim mhíchuí, drochshláinteachas nó láithreacht struchtúr déadach sa chuas ó bhéal: guailleáin agus próistéisí (inbhainte agus neamh-inbhainte).

Déantar an lobhadh agus an choipeadh ar bhia, a mbíonn tionchar dearfach aige ar stíl mhaireachtála an ghníomhaire baictéarach. De réir a chéile, éiríonn taiscí déadacha boga crua, mianaithe agus líonta le linn dóibh a bheith ag casadh isteach i tartar . Faoi na clocha, táirgeann baictéir leacht aigéadach, a dhíothaíonn struchtúr priosmaí cruan agus a chruthaíonn locht i bhfíocháin chrua na fiacail.

Spreagann an próiseas scriosta an mheicníocht athghiniúna, toisc go bhfuil an corp daonna i mbaol féin-leighis. I gcomhthráth leis na hathruithe meathlúcháin, tarlaíonn gnéithe nua den chruan agus den fhiacla. Má bhíonn gníomh paiteolaíoch an mhilleadh níos mó ná an meán-charies. Agus sa chás go bhfuil an dul chun cinn agus an aischéimniú chomh soiléir céanna, cobhsaíonn caries agus is féidir leo fanacht ina fhoirm “reoite” ar feadh na mblianta.

Comharthaí na meán-charies

Ní féidir le caries meánacha ach tionchar a imirt ar shraitheanna dromchla an fhiacla. Téann sé thar an cruan, sáraíonn sé a theorainneacha le ciseal dentin. De réir na fírinne seo, déanann othair gearán faoi:

  • Braistintí painful ó gach cineál greannach (ceimiceacha, teirmeach agus meicniúil). Is gearr go raibh mothaithe míthaitneamhacha ann agus imíonn siad le deireadh a chur leis an gcúis.
  • Cuas snoite a bheith i láthair sa ghrúpa tosaigh fiacla, a sháraíonn aeistéitic aoibh gháire.
  • An mhoill ar bhia a bheith ann in áit foirmithe na cuas, má tá sé logánaithe i limistéar na héadaigh nó ar dhromchla teagmhála na fiacail.

Nochtann scrúdú uirlise cuas snasta doimhneachta meánach, líonta le fiaclóir líonta agus bog. Nuair a bhraithtear pian ach amháin ag bun an fhoirmiú cuas. Fanann ballaí neamhíogair le strus meicniúil. Tá an cás seo mar gheall ar an bhfíric go bhfuil tubules déadacha le deirí nochta néaróg sa limistéar íochtarach, agus go bhfuil na ballaí laistigh den chruan, nach bhfuil mar atá aitheanta go maith.

I gcásanna áirithe, nuair a bhíonn na caries sa chéim chúitimh, ní bhíonn gearáin ag an othar maidir le míchompord ó ghreannaitheoirí. Is scrúdú oibiachtúil é an faisnéisiú ar an gcuas béil.

D'fhéadfadh deacrachtaí a bheith ann sa phróiseas scrúdaithe amhairc agus uirlise, nuair a bhíonn na caries in áit nach féidir teacht air. I gcás mar seo, moltar an t-othar a chur chuig scrúdú x-ghathaithe chun cruth agus nádúr an phróisis phaiteolaíoch a shoiléiriú.

Cad iad na galair is féidir a mheascadh leis na gnáth-charies?

Tá pictiúr cliniciúil cuíosach agus sonrach ag an meánleibhéal, agus is furasta é a aithint. Mar sin féin, tá roinnt roghanna uimhríochtúla ann ar cheart iad a dhiagnóisiú chun an diagnóis deiridh a shoiléiriú.

Déantar an meán-charies a idirdhealú ó:

  • Locht ar chruth dingeacha
  • Caries domhain
  • Periodontitis Ainsealach
  • Le creimeadh

Tá an locht ar dhinge droma éagsúil leis an ngnáthchineál caries sa mhéid is go bhfuil sé logánaithe i gcónaí i limistéar mhuineál an choróin fiaclóireachta agus go bhfuil bun agus ballaí réidh ann. Nuair a bhraith caries probe go soiléir an garness thar an dromchla iomlán an locht. Is é atá i gceist leis an locht dingeach ná ding, agus ceann géar na fiacla os comhair na cuas. Ach ní osclaítear an seomra laíon toisc gur cruthaíodh an fabht seo agus níl aon fhrithghníomhartha ann do spreagthaigh. Is é méid na cuas a chruthaítear an t-aon chosúlacht leis na gnáth-charies.

Bíonn tionchar ag caries dhoimhne, murab ionann agus an lár-lár, ar na sraitheanna doimhne den fhiacla agus nuair a bhíonn siad ag gríosadh ar an mbonn iomlán agus i limistéar na mballaí bíonn imoibriú pian san othar. D'fhéadfadh suímh logánaithe a bheith mar an gcéanna sa dá chás.

Tá periodontitis ainsealach neamhfhoirmiúil freisin agus tá airíonna éadroma ann, faoi mar a bhíonn ag an meán. I gcodarsnacht leis an bpróiseas uafásach, agus periodontitis ann, tá teachtaireacht ann le cuas an fhiacail agus le breoiteachtaí tréimhsiúla an ghalair. Níl scrúdú uirlise ar periodontitis faisnéiseach.

Ní féidir mearbhall a dhéanamh ar chreimeadh ach amháin leis na gnáth-charies, a bhaineann le rang a sé de réir Black (an cnoic agus imill an choróin fiacail a shárú). Ach tá ballaí réidh agus bun ag creimeadh, agus níl aon imoibriú aige le spreagthaí, nach bhfuil breathnaithe le meán-charies.

Tar éis don scrúdú a bheith déanta, cuireadh an t-othar faoi agallamh agus rinneadh an diagnóis deiridh, téann an dochtúir ar aghaidh láithreach leis an gcóireáil.

Cóireáil Mheánmhéide

Éilíonn méid na fabhraí paiteolaíocha ullmhú éigeantach, a dhéantar i roinnt céimeanna:

  • Deireadh a chur le himill róchaolaithe an chuas snoite
  • Aslonnú na bhfiacla softened, líonta
  • Ag glanadh bun agus ballaí iarsmaí na bhfíochán fiacla scriosta
  • Foirmiú cuas de réir cineál bosca, traipéisiam, nó de réir chruth an chuas.

I gcás gach céim, úsáidtear cineál sparán atá deartha go speisialta. Éilíonn ullmhúchán ardcháilíochta agus tapaidh soilsiú maith, fáil ar logánú caries agus an cumas chun bórón agus leideanna cuí fiaclóireachta a bheith agat. Tar éis a ullmhú, cóireáil antiseptic, dí-ídiú agus triomú an chuas. I gcásanna áirithe, is féidir leat a dhéanamh gan stiall leighis, ach caithfear an t-insliú a úsáid go riachtanach.

Ansin tá na ballaí agus bun an chuas clúdaithe le banna (gliú speisialta don líonadh), ansin cuirtear an líonadh féin isteach, cruthaíodh é agus déantar é a leigheas go ceimiceach nó le solas (ag brath ar an gcineál ábhair líonta).

Is é an chéim dheireanach ceartú an tséala, a dhéantar le cabhair ó sparán diamaint, dioscaí snasta, cinn rubair, scuaba agus greamaigh snasaithe.

Má tá an míchompord is lú fós, tá sé de cheart ag an othar filleadh ar an speisialtóir agus an dara ceartúchán a iarraidh saor in aisce.


| Nollaig 27, 2014 | | 976 | Fiaclóireacht
Téigh

Téigh
Téigh